Γιατί είναι τόσο απαραίτητο το γάλα και ποιο είναι το καλύτερο για σένα; Το γάλα θεωρείται µία από τις πολυτιµότερες τροφές για την ανάπτυξη των παιδιών. Είναι πλήρης κι εµπλουτισµένη µε όλα τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται ένα βρέφος. Το The BODY σε συνεργασία µε τη διαιτολόγο-διατροφολόγο Κλειώ Δηµητριάδου σου παρουσιάζει τα σηµαντικότερα είδη γάλακτος αλλά και τα υποκατάστατά του, για να βρεις εκείνο που καλύπτει τις ανάγκες της οικογένειάς σου.

Λακτόζη
Η λακτόζη είναι ένα σάκχαρο που εµπεριέχεται στο γάλα και σχηµατίζεται από τη γλυκόζη και τη γαλακτόζη. Στον οργανισµό διασπάται χάρη σε ένα ένζυµο τη λακτάση, η οποία σε κάποια άτοµα απουσιάζει εκ γενετής και σε κάποια άλλα παύει να υπάρχει κατά την ενήλικη ζωή. Πρόκειται για τη λεγόµενη δυσανεξία στη λακτόζη, που συνοδεύεται από διάφορα δυσάρεστα συµπτώµατα όπως ναυτία, διάρροια, φούσκωµα κ.λπ. Εάν καταναλώσεις κάποιο τρόφιµο το οποίο περιέχει λακτόζη και µέσα στα επόµενα 15-30 λεπτά παρατηρήσεις κάποια από τις παραπάνω ενδείξεις, είναι πολύ πιθανό να έχεις δυσανεξία, αλλά καλό θα ήταν να συµβουλευτείς τον γιατρό σου. Τη λύση προσφέρουν οι γαλακτοβιοµηχανίες, οι οποίες παράγουν προϊόντα µε µειωµένη ή και καθόλου λακτόζη, για να είναι ανεκτά από τα άτοµα που ο οργανισµός τους δεν µπορεί να µεταβολίσει το γάλα.

Πόσο ωφέλιµο είναι το αγελαδινό γάλα;
Ακούγονται πολλές θεωρίες συνωµοσίας για την κατανάλωση του αγελαδινού γάλακτος. Υπάρχουν αρκετές έρευνες που αποδεικνύουν τα σηµαντικά οφέλη του για τον οργανισµό σου. Το ιδανικό θα ήταν να προτιµάς γαλακτοκοµικά βιολογικά προϊόντα, καθώς οι αγελάδες που τρέφονται µε χορτάρι παράγουν γάλα µε περισσότερες λιποδιαλυτές βιταµίνες.

Γάλα & παιδί
O Παγκόσµιος Οργανισµός Υγείας συστήνει τον θηλασµό για τουλάχιστον δύο χρόνια. Από εκεί και έπειτα, οι σύγχρονες έρευνες προτείνουν την κατανάλωση γάλακτος καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής µας, µε έµφαση την περίοδο µέχρι το εικοστό πέµπτο έτος της ηλικίας µας, οπότε και ολοκληρώνεται η ανάπτυξη του σκελετού. Ο στόχος, βέβαια, είναι η επαρκής πρόσληψη ασβεστίου, εποµένως το ζήτηµα δεν είναι αποκλειστικά το γάλα αλλά, γενικότερα, τα γαλακτοκοµικά προϊόντα ή οι πιθανές εναλλακτικές τους σε περίπτωση δυσανεξίας ή αλλεργίας.

Γάλα & ενήλικες
Στην ενήλικη ζωή, το γάλα είναι σηµαντικό αλλά όχι απαραίτητο. Στη διατροφική πυραµίδα, θα βρεις τη σύσταση για δύο µερίδες γαλακτοκοµικών ανά ηµέρα. Σε περίπτωση που έχεις δυσανεξία στη λακτόζη ή δεν σου αρέσει το γάλα, υπάρχουν και άλλες πηγές ασβεστίου όπως το γιαούρτι και το τυρί.

Τα είδη γάλακτος
Παρακάτω αναφέρονται τα σηµαντικότερα είδη γάλακτος και η θρεπτική τους αξία, για να ανακαλύψεις το καλύτερο για σένα και το παιδί σου.

Αγελαδινό
Είναι το δηµοφιλέστερο. Περιέχει πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, βιταµίνες και µέταλλα, µε σηµαντικότερα το ασβέστιο και το φώσφορο. Χωρίζεται σε 2 κατηγορίες ανάλογα µε την περιεκτικότητά του σε λίπος: στο πλήρες, µε χαµηλά λιπαρά και χωρίς λιπαρά, και το ηµίπαχο, που αποδίδει 120 θερµίδες ανά ποτήρι, 8 γρ. πρωτεΐνης, 12 γρ. υδατανθράκων και 360 mg ασβεστίου.

Κατσικίσιο
Ένα γάλα περισσότερο εύληπτο για το πεπτικό σύστηµα, γι’ αυτό προτιµάται από όσους έχουν δυσανεξία στη λακτόζη. Περιέχει 10% περισσότερο ασβέστιο σε σύγκριση µε το αγελαδινό. Έχει περισσότερη βιταµίνη Α, Β1 και Β2,ενώ τα µακροθρεπτικά συστατικά του είναι σχεδόν ίδια. Έχει βρεθεί ότι προστατεύει από την αθηροσκλήρωση και προτείνεται για τα παιδιά µετά το µητρικό.

Ξινόγαλα ή αλλιώς αριάνι
Πρόκειται για ένα γαλακτοκοµικό ρόφηµα το οποίο προκύπτει από τη ζύµωση του γάλακτος µε προβιοτικά. Η ευεργετική δράση του συµβάλλει στην καλή λειτουργία του πεπτικού συστήµατος, ενώ η σύστασή του θυµίζει το αγελαδινό.

Γάλα γαϊδούρας
Θεωρείται το πιο κοντινό στο µητρικό. Η κύρια και εντυπωσιακή δράση του συνίσταται στην επούλωση των πληγών και την ελαστικότητα του δέρµατος σε τέτοιο βαθµό ώστε χρησιµοποιείται πλέον από τις βιοµηχανίες καλλυντικών.

Φρέσκο (παστεριωµένο)
Για να αποδοθεί ο τίτλος «φρέσκο», θα πρέπει απαραίτητα το γάλα να έχει παστεριωθεί. Πιο συγκεκριµένα, θα πρέπει να γίνει η επεξεργασία στους 71,7° C για 15 δευτερόλεπτα και στη συνέχεια να διατηρηθεί στο ψυγείο έως και 5 ηµέρες. Κατά την παστερίωση σκοτώνεται το 95-99% των βακτηρίων.

Αποβουτυρωµένο
Είναι το νωπό µέρος που αποµένει µετά την αφαίρεση του λίπους µε µηχανική επεξεργασία, χωρίς άλλη προσθήκη. Το λίπος δεν πρέπει να υπερβαίνει το 0,2%, ενώ στο ηµιαποβουτυρωµένο δεν υπερβαίνει το 1,5–1,8%.

Συµπυκνωµένο
Είναι γάλα νωπό που συµπυκνώθηκε το 1/3 του όγκου του και περιέχει τουλάχιστον 8% λίπος.

Εβαπορέ ή µερικώς συµπυκνωµένο
Είναι το νωπό γάλα που συµπυκνώθηκε το 1/2 του όγκου του. Το λίπος που περιέχει έχει τη διπλάσια ποσότητα από το αρχικό γάλα.

Γάλα σε σκόνη
Προέρχεται από τη σχεδόν ολοκληρωτική αποµάκρυνση του νερού από το αρχικό γάλα. Η υγρασία δεν πρέπει να ξεπερνά το 5%. Το λίπος αυτού του γάλακτος, αν προέρχεται από το πλήρες, είναι τουλάχιστον 26%.

Ζαχαρούχο
Παράγεται από το εβαπορέ ή το γάλα σε σκόνη, στο οποίο έχει προστεθεί καλαµοσάκχαρο ή δεξτρόζη ή και τα δύο. Πρόκειται για το µοναδικό είδος γάλακτος που γίνεται προσθήκη σακχάρου.

Υποκατάστατα γάλακτος
Τα τελευταία χρόνια έχουν εµφανιστεί στην αγορά εναλλακτικά είδη γάλακτος.
Ας δούµε αναλυτικά τα συστατικά τους και τα οφέλη που προσφέρουν στον οργανισµό.

Γάλα ρυζιού
Συστατικά ανά ποτήρι 240ml χωρίς ζάχαρη
Θερµίδες: 144
Υδατάνθρακες: 29,3
Πρωτεΐνες: 0,24
Λίπος: 2,1
Ασβέστιο (mg): 288
Παράγεται από το καστανό ρύζι και περιέχει τις βιταµίνες B2, Β12 και D. Δεν περιλαµβάνει κορεσµένα λιπαρά και λακτόζη. Υπάρχουν λίγες πιθανότητες να προκαλέσει αλλεργία. Χάρη στην πλούσια σύστασή του σε σάκχαρα, βιταµίνες και µεταλλικά στοιχεία είναι ιδιαίτερα ωφέλιµο σε όσους αθλούνται.

Γάλα σόγιας
Συστατικά ανά ποτήρι 240ml
Θερµίδες: 93,6
Υδατάνθρακες: 6
Πρωτεΐνες: 7,2
Λίπος: 4,3
Ασβέστιο (mg): 295
Το δηµοφιλέστερο σε αυτή την κατηγορία. Περιέχει βιταµίνες του συµπλέγµατος Β καθώς και βιταµίνη D. Παρέχει στον οργανισµό αρκετές φυτικές πρωτεΐνες και τα ποσοστά τους είναι σχεδόν ίδια µε το αγελαδινό, ενώ έχει λιγότερη χοληστερόλη από τα ζωικά γάλατα. Δεν περιέχει λακτόζη, γι’ αυτό και είναι ιδανικό για όσους έχουν δυσανεξία. Είναι, επίσης, κατάλληλο για χορτοφάγους. Ωστόσο, χρειάζεται προσοχή στην κατανάλωσή του, γιατί σε µεγάλες ποσότητες ενδέχεται να προκαλέσει προβλήµατα του θυρεοειδούς αδένα.

Γάλα βρώµης
Συστατικά ανά ποτήρι 240ml
Θερµίδες: 130
Υδατάνθρακες: 24
Πρωτεΐνες: 4
Λίπος: 2,5
Ασβέστιο (mg): 336
Είναι πολύ καλή πηγή βιταµίνης Α, µιας λιποδιαλυτής βιταµίνης που είναι σηµαντική για την υγεία των µατιών. Δεν περιέχει καθόλου χοληστερόλη και λακτόζη. Είναι πλούσιο σε υδατάνθρακες, γι’ αυτό χρειάζεται προσοχή στην κατανάλωσή του, ιδιαίτερα σε περιόδους που κάνεις δίαιτα.

Γάλα αµυγδάλου
Συστατικά ανά ποτήρι 240ml
Θερµίδες: 31
Υδατάνθρακες: 0,24
Πρωτεΐνες: 0,96
Λίπος: 2,6
Ασβέστιο (mg): 374
Είναι καλή πηγή βιταµίνης Ε, η οποία είναι ισχυρό αντιοξειδωτικό, συµβάλλει στην καλή λειτουργία του οργανισµού και χαρίζει λαµπερή και υγιή επιδερµίδα. Είναι πλούσιο σε σίδηρο, ασβέστιο και µαγνήσιο, αλλά και σε ω-3 λιπαρά οξέα, ενώ δεν περιέχει λακτόζη, χοληστερίνη και αλάτι. Η γεύση του είναι ευχάριστη και συστήνεται και ως ρόφηµα.

Γάλα καρύδας
Συστατικά ανά ποτήρι 240ml
Θερµίδες: 470
Υδατάνθρακες: 6
Πρωτεΐνες: 6
Λίπος: 50,4
Ασβέστιο (mg): 43,2
Έχει υψηλή θερµιδική αξία και περιέχει κορεσµένα λιπαρά, µε αποτέλεσµα να µη συνιστάται η συχνή κατανάλωσή του. Είναι ιδανικό στη ζαχαροπλαστική και τη µαγειρική, ενώ στο εµπόριο κυκλοφορούν και ροφήµατα καρύδας µε λιγότερες θερµίδες. Είναι πλούσιο σε ω-6 λιπαρά οξέα, αλλά δεν περιλαµβάνει ιδιαίτερες βιταµίνες εκτός από µικρές ποσότητες C και Ε.

Έρρικα Λευθέρη

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ