Λόγοι για απιστία

Έχεις αναρωτηθεί γιατί… σε απάτησε; Ψυχολόγος για πρώτη φορά αποκαλύπτει τις 6 βασικές αιτίες που τον οδηγούν σε αυτό.

Μυστήριο, παραλογισµός ή ένδειξη αφύπνισης της πραγµατικής ανθρώπινης φύσης; Μήπως αποτελούν ουτοπία οι όρκοι πολλών ζευγαριών για «αιώνια πίστη»; Υπάρχει τρόπος να απαλλαγούµε από αυτόν τον «ύπουλο εχθρό» ή µήπως η απιστία και οι όποιες οδυνηρές, συνήθως, συνέπειές της είναι το αποτέλεσµα µιας κοινωνικής στρέβλωσης, µιας λανθασµένης κοινωνικής αντιµετώπισης ή ένδειξης πως ζούµε µε τρόπο που στην ουσία αντίκειται στην πραγµατική ανθρώπινή µας φύση;

Τι θεωρούµε, αλήθεια, ως απιστία; Πόσοι από εµάς το έχουµε σκεφθεί σοβαρά; Είναι αυτονόητο πως όλοι µας εννοούµε το ίδιο πράγµα, όταν αναφερόµαστε σε αυτήν; Είναι, για παράδειγµα, απιστία το να είναι κάποιος κρυφά ερωτευµένος µε ένα άλλο άτοµο χωρίς, όµως, να έχει κάνει έρωτα µαζί του;-

Το να έχει κάνει έρωτα µε ένα άλλο άτοµο χωρίς, όµως, τη συµµετοχή οποιουδήποτε άλλου συναισθήµατος; Το να ανταλλάσσει sms ή e-mail µε ερωτικά υπονοούµενα ή ερωτικό περιεχόµενο µε κάποιο γνωστό ή άγνωστό του άτοµο; Το να έχει φιληθεί στα χείλη µε κάποιον/-α στη διάρκεια µίας νυχτερινής εξόδου; Το να έχει κάνει τηλεφωνικό ή διαδικτυακό κρεβάτι;

Τι λέει ο ειδικός για την απιστία

Τα ερωτήµατα αυτά δεν είναι εύκολο να απαντηθούν, µεταξύ άλλων, γιατί ο καθένας µας έχει τις δικές του εµπειρίες και ευαισθησίες καθώς και τα δικά του κριτήρια αλλά και πιστεύω, θρησκευτικά ή µη. Αυτό συµβάλει στη δηµιουργία µιας γκρίζας ζώνης που καθιστά, στην ουσία, δύσκολη την ύπαρξη ενός κοινά αποδεκτού ορισµού για την απιστία αλλά και τον προσδιορισµό της συχνότητας και έκτασής της.

Ταυτόχρονα, η είσοδος των νέων τεχνολογιών και τρόπων επικοινωνίας δηµιουργεί νέα δεδοµένα µε τα οποία πολλοί από εµάς δεν είµαστε αρκετά εξοικειωµένοι, πράγµα που επιτείνει ακόµα περισσότερο το κλίµα µυστηρίου, ασάφειας, περιέργειας και, ενδεχοµένως, πρόκλησης.

Οι πολιτισµικές διαφορές και επιρροές

Όπως κάθε φαινόµενο που είναι αξιακά και συναισθηµατικά έντονα φορτισµένο, έτσι και η απιστία επηρεάζεται ιδιαίτερα από τις εκάστοτε πολιτισµικές επιρροές που µπορεί να ποικίλουν από κοινωνία σε κοινωνία. Έτσι, λοιπόν, στην Ιαπωνία, για παράδειγµα, ο αγοραίος έρωτας -για τους άνδρες φυσικά- δεν θεωρείται απιστία αλλά ένα είδος «παιχνιδιού».

Στη Ρωσία, πολλοί άνδρες θεωρούν πως οι όποιες ερωτοτροπίες ή τα φλερτ δεν θεωρούνται απιστία, αρκεί να αρχίζουν και να τελειώνουν µε τις διακοπές. Στη Γαλλία, οι άνδρες και ένα µέρος των γυναικών δεν θεωρούν το φλερτ απιστία. Στις Η.Π.Α. και στη Μ. Βρετανία, επικρατεί µια πολύ πιο συντηρητική αντίληψη που θεωρεί κάθε σεξουαλικής φύσης µυστικό ή πράξη ως απειλή της σχέσης ή του γάµου.

Τι είναι απιστία;

του Σάββα Ν. Σαλπιστή, Ph.D., Κλινικός Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπευτής, www.i-psyxologos.gr
Στην κοινωνία που ζούµε, ένα κοινό χαρακτηριστικό της απιστίας είναι η αθέτηση µιας σιωπηρής ή ξεκάθαρα εκφρασµένης υπόσχεσης για σεξουαλική ή/και συναισθηµατική αποκλειστικότητα. Τα όρια µπορεί να ποικίλουν από άτοµο σε άτοµο. Ένα ακόµα σηµαντικό χαρακτηριστικό της απιστίας είναι πως εµπεριέχει ψέµα. Αυτός που απιστεί χρησιµοποιεί συχνά το ψέµα ως µέσο για να µπορεί να πραγµατοποιεί την επιλογή του αυτή.

Οι αιτίες της απιστίας

Οι αιτίες της απιστίας είναι πολλές και ποικίλουν από άτοµο σε άτοµο. Και, όµως, οι περισσότεροι θεωρούν πως η απιστία αποτελεί ένδειξη σοβαρών προβληµάτων στη σχέση ή πως κάποιος έχει κάνει «λανθασµένη» επιλογή συντρόφου. Αυτό µπορεί να ισχύει για κάποιους αλλά όχι για όλους.

  • Δεν είναι απαραίτητο να υπάρχουν προβλήµατα στη σχέση για να οδηγηθεί κάποιος στην απιστία αλλά ούτε και η έλξη προς κάποιο άλλο άτοµο σηµαίνει πως έχει γίνει λάθος επιλογή συντρόφου. Αυτά αποτελούν υπεργενικεύσεις, υπεραπλουστεύσεις ή ακόµα και άλλοθι για αυτούς που απιστούν.
  • Ένας ακόµα µύθος είναι και η άποψη πως αυτός που απιστεί δεν παίρνει αυτό που χρειάζεται από τη σχέση του. Και αυτό µπορεί να είναι µόνο εν µέρει αλήθεια και να ισχύει και πάλι για ένα µέρος των περιπτώσεων απιστίας. Το κοµβικό σηµείο είναι αν έχει εκφράσει ανοιχτά και άµεσα τι του λείπει στη σχέση και αν έχει κάνει ειλικρινή προσπάθεια να το επιλύσει µε το/τη σύντροφό του.
  • Υπάρχουν άτοµα που χρησιµοποιούν την απιστία ως µέσο για να βάλουν τέλος στη σχέση τους γιατί δεν τολµούν να εκφράσουν ανοιχτά την επιθυµία τους αυτή και να αναλάβουν την ευθύνη της επιλογής τους.
  • Ορισµένοι οδηγούνται στην απιστία από µία βαθύτερη ανάγκη τους για ένταση και για να ζήσουν κάτι το ξεχωριστό που θα τους ανεβάσει τη διάθεση και θα δώσει χρώµα και νόηµα στη ζωή τους και θα καλύψει κάποιο εσωτερικό τους κενό.
  • Η πιο συχνή απάντηση που δίνουν, ιδιαίτερα οι άνδρες, ως αιτία της απιστίας τους είναι πως «απλά συνέβη» ή «έτυχε». Ένα ταξίδι µακριά από τον τόπο διαµονής και λίγο περισσότερο αλκοόλ αρκούν για αρκετούς ώστε να οδηγηθούν στην απιστία, χωρίς να υπάρχει άλλος σοβαρός λόγος.
  • Παρόλ΄αυτά, πολλές έρευνες δείχνουν πως περίπου το 80% των γυναικών και το 50% των ανδρών νιώθουν έντονα συναισθήµατα για το άτοµο µε το οποίο διατηρούν µια εκτός σχέσης/γάµου ερωτική σχέση.

Ένα άλλο «παράδοξο» που έχει, επίσης, διαπιστωθεί είναι πως πολλοί -παρόλο που φαίνεται πως αναζητούν ενός είδους βασική ασφάλεια, όταν διαβεβαιωθούν για την ύπαρξη αυτής της βασικής ασφάλειας, θεωρούν πως αυτό που ήδη έχουν δεν τους αρκεί. Στην περίπτωση αυτή, η απιστία µοιάζει ως µία είδους διαφυγή από την ασφάλεια και την προβλεψιµότητα αυτού που µε τόση προσπάθεια και κόπο έχουν καταφέρει να κτίσουν ως τότε.

Διαφορετική αντιµετώπιση από τα δύο φύλα

Οι έρευνες δείχνουν µία σαφή διαφορά στον τρόπο που αντιλαµβάνονται και εκλαµβάνουν την απιστία τα δύο φύλα. Για τους άνδρες, το χειρότερο που µπορεί να τους συµβεί είναι να τους απατήσει σεξουαλικά η σύντροφος/σύζυγός τους. Για τις περισσότερες γυναίκες, η χειρότερη εκδοχή φαίνεται πως είναι να τις πει ξαφνικά ο σύντροφος/σύζυγός τους πως είναι ερωτευµένος µε µία άλλη γυναίκα.

Οι ερµηνείες που δίνονται συνήθως για τις διαφορετικές αυτές στάσεις απέναντι στην απιστία προέρχονται από τη βιολογία. Με άλλα λόγια, από τη στιγµή που ο άνδρας ποτέ δεν είναι 100% σίγουρος αν το παιδί που φέρνει στον κόσµο η σύντροφός του είναι δικό του, η σηµασία της πίστης αποκτά πολύ µεγαλύτερη αξία για αυτόν.

Αντίθετα, για τις γυναίκες, µεγαλύτερη σηµασία έχει η διασφάλιση της συντήρησης και επιβίωσης τόσο της ίδιας όσο και των παιδιών της διαµέσου της συµµετοχής του άντρα στη ζωή της οικογένειας. Για το λόγο αυτό, ο µεγαλύτερος φόβος της γυναίκας είναι η συναισθηµατική εµπλοκή του άντρα σε µία άλλη σχέση, δηλαδή ο κίνδυνος να εγκαταλειφθεί.

Οι συνέπειες της απιστίας

Σε πολλές κοινωνίες, η ερωτική πίστη έχει µια ιδιαίτερα ισχυρή συµβολική σηµασία καθώς θεωρείται ως σηµαντικότατο κριτήριο της ποιότητάς της. Η ερωτική απιστία καταρρακώνει την ταυτότητα και τη συνέχεια της σχέσης, ενώ, ταυτόχρονα, ενεργοποιεί σχεδόν πάντα πολύ έντονα και επώδυνα συναισθήµατα. Το άτοµο που έχει υποστεί µια απιστία αισθάνεται συνήθως προδοµένο και παραγκωνισµένο από αυτόν/ήν που ίσως εµπιστευόταν περισσότερο από κάθε άλλον. Συχνά, πλήττονται οι πιο ευαίσθητες πλευρές της προσωπικότητάς του, όπως π.χ. η αυτοεκτίµησή του.

Βασανιστικά ερωτήµατα και σκέψεις του τύπου «Δεν αξίζω τίποτα», «Ίσως ήταν δικό µου λάθος» κ.ά. είναι συχνά παρόντα. Μερικές φορές, δεν είναι µόνο η σεξουαλική διάσταση της απιστίας που πονά και πληγώνει το άτοµο που έχει απατηθεί. Τα ψέµατα και η εξαπάτηση µπορεί να είναι για κάποιους ακόµα πιο δύσκολα να ξεπεράσουν. Η εµπιστοσύνη τους για τον άλλον µπορεί κυριολεκτικά να καταρρεύσει.

Ιδιαίτερα, τα άτοµα, που ως παιδιά είχαν προβλήµατα στη στενή συναισθηµατική σχέση δεσµού µε τους γονείς τους, απειλούνται και πλήττονται πολύ σοβαρά από µία τέτοιου είδους εµπειρία καθώς ενεργοποιούνται παλιά τραυµατικά και πολύ οδυνηρά βιώµατα εντός τους. Όµως, και αυτός που απιστεί µπορεί να νιώθει/νιώσει πολλές φορές -αν και όχι πάντα- έντονα αισθήµατα ενοχής και ντροπής. Έχω ακούσει από άτοµα, που έχουν βρεθεί στη θέση τόσο του απατηµένου/-ης όσο και αυτού που έχει απατήσει, πως ήταν για αυτούς πολύ οδυνηρότερο το δεύτερο.

Μπορεί η απιστία να εξελίξει µια ήδη αποτελµατωµένη σχέση;

Τα τελευταία χρόνια, έχουν αρχίσει να ακούγονται ολοένα και περισσότερες απόψεις που θεωρούν την απιστία ως δυνατότητα βελτίωσης µιας ήδη προβληµατικής ή αποτελµατωµένης σχέσης, ως µια βαλβίδα εκτόνωσης ή ως το άνοιγµα ενός ερµητικά κλειστού για χρόνια παράθυρου ενός δωµατίου που ο αέρας του λιγόστεψε επικίνδυνα και που, ανοίγοντάς το, µπορεί να µπει φρέσκο αεράκι που να αναζωογονήσει την ατµόσφαιρά του και αυτούς που θα το εισπνεύσουν.

Η άποψη αυτή δεν αποτελεί προτροπή στην απιστία αλλά έναν εναλλακτικό τρόπο προσέγγισής της και επισήµανση µιας θετικής δυνατότητας που µπορεί να έχει σε ορισµένες περιπτώσεις. Το να αφήνεται µια σχέση για χρόνια στο έλεος των συγκρούσεων και των εµφανών ή ανείπωτων µαταιώσεων που την ταλανίζουν και τη µολύνουν µέχρι θανάτου είναι αδιέξοδο αλλά και συντριπτικό και για τους δύο.

Είναι η απιστία το τέλος;

Ας µην ξεχνάµε πως ακόµα και αυτός που αγαπά µπορεί να κάνει λάθη που να πληγώσουν πολύ ακόµα και τα πλέον αγαπηµένα του πρόσωπα. Η απιστία, από τη στιγµή που έχει ηλικία όσο και η ίδια η ανθρωπότητα και συνεχίζει να υφίσταται ακόµα και όταν η συνέπειά της µπορεί να είναι η θανατική καταδίκη, σηµαίνει πως µάλλον αποτελεί ιδιοσυστασιακό στοιχείο της ανθρώπινης φύσης που τίποτα µέχρι στιγµής δεν έχει καταφέρει να το ελέγξει.

Υπάρχουν πολλοί ερευνητές που αµφισβητούν το ότι η µονογαµία αντιπροσωπεύει την πραγµατική ανθρώπινη φύση. Υπάρχουν είδη ζώων, όπως ένα είδος χιµπατζήδων, των οποίων το DNA διαφέρει µόνο κατά 1,6% από το ανθρώπινο DNA, αλλά και πολλές φυλές στην Κίνα, στη Λατινική Αµερική και στην Αφρική όπου τα θηλυκά ή οι γυναίκες ανήκουν σε όλα τα αρσενικά/άνδρες, όπως κοινά είναι και τα παιδιά και η ευθύνη της φροντίδας τους, η εξεύρεση τροφής κ.ά.

Άλλωστε δεν είναι λίγα τα διαπροσωπικά ζητήµατα για τα οποία παλαιότερα η ηθική ήταν εξαιρετικά αυστηρή αλλά τώρα είναι αποδεκτά όπως π.χ. οι προγαµιαίες σχέσεις, η οµοφυλοφιλία, η αλλαγή φύλου ακόµα και το διαζύγιο. Τέλος, πιστεύω πως ένα µεγάλο ποσοστό των απιστιών θα µπορούσε να έχει αποφευχθεί, αν καταφέρναµε να συζητάµε ανοιχτά και ειλικρινά µε το/τη σύντροφό µας όλα όσα θέλουµε ή που µας ενοχλούν.

Διαβάστε επίσης:

Απιστία – γιατί την κάνουμε ακόμα και σε αυτούς που αγαπάμε;

Η βιολόγος-ανθρωπολόγος, Έλεν Φίσερ, δίνει μία πολύ απλή απάντηση του πώς είναι να είναι κανείς ερωτευμένος με κάποιον.

Με απλά λόγια, λέει, αυτό το άτομο γίνεται το κέντρο του κόσμου. Έχετε μία ακαταμάχητη επιθυμία να είστε συνεχώς με αυτό το άτομο, όχι μόνο σεξουαλικά, αλλά και αισθηματικά. Είναι εμμονή, λέει η κ. Φίσερ, εξηγώντας ταυτόχρονα γιατί απατάμε. Όπως λέει, η Βιολογία είναι λιγότερο ρομαντική. Ο έρωτας είναι αυξημένη δραστηριότητα της ντοπαμίνης στον εγκέφαλο, όπως άλλωστε έχει φανεί και σε πειράματα που έχουν γίνει σε ερωτευμένους ανθρώπους.

Ζευγάρι απιστία

Στην ερώτηση λοιπόν τι κάνει τους ανθρώπους να απατούν, παρότι αγαπάνε κάποιον, είναι ότι το πρόβλημα με τον έρωτα είναι ότι δεν είναι η αποκλειστική δραστηριότητα του εγκεφάλου. Υπάρχει η σεξουαλική παρόρμηση, όπως και το συναίσθημα ενός ανθρώπου που έχει να κάνει με τη δέσμευση και την επιθυμία να περάσει τη ζωή του με έναν άλλον άνθρωπο και να κάνει παιδιά μαζί του.

Ωστόσο, πρόκειται για τρεις διαφορετικές λειτουργίες του ανθρώπινου εγκεφάλου -τον έρωτα, τη σεξουαλική παρόρμηση και τη δέσμευση- οι οποίες δε συνδέονται πάντα μεταξύ τους. Οπότε, όπως εξηγεί η Έλεν Φίσερ, είναι δυνατό ένας άνθρωπος να αισθάνεται βαθιά δέσμευση με το σύντροφό του και ταυτόχρονα να αγαπά έναν άλλον ή να αισθάνεται σεξουαλική έλξη για κάποιον άνθρωπο.

«Με λίγα λόγια, είναι δυνατό να αγαπάτε περισσότερους από έναν ανθρώπους ταυτόχρονα», δήλωσε η κ. Φίσερ. Και γι” αυτό το λόγο, όπως εξηγεί, κάποιοι άνθρωποι απατούν τους συντρόφους τους. Οι διαφορετικές λειτουργίες του εγκεφάλους, προσθέτει είναι επίσης ο λόγος που μπορεί να ξαπλώνετε το βράδυ στο κρεβάτι σας και να αισθάνεστε τη δέσμευση και την αγάπη με το σύντροφό σας, αλλά ταυτόχρονα να σκέφτεστε ερωτικά και κάποιον άλλον.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ